< ANASAYFA      

BURSA'DA İLK UYKU LABORATUVARI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİNDE AÇILDI.

UYKUDA SOLUNUM BOZUKLUKLARI İLE İLGİLİ    HASTALIKLARIN TEŞHİS VE TEDAVİSİ AMACIYLA KURULAN UYKU LABORATUVARI, ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI ANABİLİM DALINDA 10 OCAK 2005'DE HİZMETE GİRDİ.

REKTÖR DANIŞMANI PROF. DR.RECEP YAMANKARADENİZ,

DEKANIMIZ PROF. DR. MÜFİT PARLAK

BAŞHEKİMİMİZ PROF. DR. OSMAN MANAVOĞLU

ONURSAL BAŞKANIMIZ PROF. DR NİHAT ÖZYARDIMCI

LABORATUVARIMIZA KOŞULSUZ EĞİTİM DESTEĞİ OLARAK MADDİ KATKIDA BULUNAN ASTRA ZENECA ŞİRKET YETKİLİLERİ

VE KONUKLAR GÖRÜLÜYOR

***** UYKU LABORATUVARINDA NELER YAPILIYOR

Normal uyku ve bazı hastalıklarda oluşan uyku arasındaki değişikliklere ilişkin bilgiler uyku laboratuvarlarında yapılan incelemeler sonunda elde edilmiştir. Uyku laboratuvarındaki polisomnografik kayıtlamalar en temel verileri sağlamaktadır. Polisomnografik incelemeler sırasında üç boyutta kayıt yapılabilmektedir.

EEG: Elektroanselograf aracılığıyla tüm gece uykusu boyunca elektroanselografik kayıtlamalar yapılarak kişinin uyku uyanıklık dönemleri ve uykunun evreleri belirlenir.

EOG: Elektro-okülograf aracılığı ile göz hareketleri belirlenebilmektedir.

EMG: Elektromyograf ise kaslardan elektromyografik kayıtların yazılmasına olanak sağlar.Kasların kasılı yada gevşemiş olduğu dönemler belirlenir.

EKG: Kalp ritmi, kalp hızı gibi bulgulara ulaşmak için kullanılır.

PULSE OKSİMETER:  Uyku sırasında kanda dolaşan oksijen saturasyonu ölçülebilmektedir. Oksijenin azaldığı dönemler ve dönemlerin sayısı, süresi ve derinliği gibi bilgilere ulaşmamızı sağlar

 Uyku merkezlerinde bunlar dışında daha birçok parametreler incelenmektedir; Hava akım ölçümü ile nefes alış verişlerin derinliği, düzeni takip edilir, nefes durmaları belirlenir.Vücut pozisyonu takibi ile sırtüstü yada diğer pozisyonlarda uykudaki değişiklikler kaydedilir. Horlama sesinin kayıtları, bacak hareketleri gibi daha birçok parametre izlenir kayıt edilir ve değerlendirilir.

İlk kez 1960’larda başlanan uyku kayıtlarına, solunum kayıtlarının da eklenmesiyle son şekli verilmiş ve 1974 yılında Holland tarafından bugün de geçerli olan tanım yapılmıştır.  Holland; gece boyunca uykuda bir çok fizyolojik parametrenin eşzamanlı kaydı, analiz ve yorumlanmasını belirtmek amacıyla polisomnografi terimini kullanmıştır.

Eşzamanlı kayıt edilen parametreler hem uyku hakkında hem de uykuda solunum paterni hakkında yeterli bilgiyi verebilmelidir. Uyku evrelemelerinin yapılabilmesi için en az 2 kanallı EEG, EOG, çene EMG, oro-nasal hava akımı, arterial oksijen saturasyonu, solunum eforu ve EKG veya nabız kaydı yapılmalıdır. Birçok hastada, eşlik edecek olası uykuda periyodik hareket bozukluğunun tespiti için anterior tibialis EMG kaydı yapmak yararlıdır. Polisomnografi genel anlamda uykuda solunum bozukluklarına neden olan hastalıkların araştırılması, teşhis ve tedavilerinin takibinde kullanılmaktadır.

Geçici veya uzun süredir uykusuzluk çeken her hastaya uyku tetkiki yapılması zorunlu değildir. Bu hastaların hepsi değilse bile büyük bir bölümü ilaç ve ya davranışsal tedavi ile, iyileşebilecek hastalardır.

Uykusuzluk sebebi olarak uykuda solunum bozuklukları veya uykuda periyodik kol ve bacak hareketleri düşündüren veriler varsa, bu hastalara uyku tetkiki yapılmalıdır. Bu tür hastalıkların, yaşlı hastalarda görülme sıklığının yüksek olması nedeni ile yaşlı olup da uykusuzluk çeken hastalara, uyku tetkiki endikasyonu daha geniş sınırlar içinde konulmalıdır.

Polisomnografi endikasyonuna neden olan uykuda solunum bozuklukları, uluslararası sınıflamalarda yer alan primer uykuda solunum bozuklukları olabileceği gibi, diğer medikal hastalıklara eşlik eden uykuda solunum bozuklukları da olabilir.

 ENDİKASYONLAR:

 Polisomnografi endikasyonlarını 3 başlık altında ele alabiliriz. Bunlar, tanı amaçlı PSG, tanı sonrası PSG ve özel durumlarda PSG’dir.

1-TANI AMAÇLI POLİSOMNOGRAFİ ENDİKASYONLARI

1- Uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasında tarif edilen uykuda solunum bozuklukları semptomlarına sahip hastalar. Uykusuzluk, gündüz aşırı uyku hali, horlama ve tanıklı apne anamnezi veren hastalar, vücut kitle indeksi 35’ten fazla olan hastalar, boyun çapı erkeklerde 43 cm, kadınlarda 38 cm’den fazla olan hastalar, polisomnografi endikasyonu açısından değerlendirilir. Bu hastalara özellikle santral ve obstrüktif uyku apnesi açısından araştırılmak üzere polisomnografi yapılır.

2-  Tanıklı apne olmaksızın uykusuzluk, horlama ve buna eşlik eden gündüz aşırı uykululuk hallerinde, polisomnografi yapılır. Narkolepsi şüphesi olan hastalarda tüm gece polisomnografik tetkik ve ardından yapılan MSLT rutin olarak endikedir.
Seyrek de olsa ilk polisomnografik tetkik ve MSLT narkolepside tanı koydurucu olmayabilir. Klinik özellikler desteklediği taktirde, tanının kesinleştirilmesi için polisomnografi ve MSLT tekrar edilmelidir.

3- Pulmoner hipertansiyon, sağ kalp yetmezliği, polisitemi ve gündüz aşırı uykululuk  gibi komplikasyonlar ile seyreden kronik obstruktif akciğer hastalığında polisomnografi yapılır.

4- Göğüs duvarı veya nöromüsküler bozukluğa sekonder olarak ortaya çıkmış ve kronik hipoventilasyon, pulmoner hipertansiyon, polisitemi, gündüz aşırı uykululuk ve sabah başağrısı gibi komplikasyonlar ile seyreden restriktif akciğer hastalıklarında, nokturnal siklik bradi-taşiaritmi, nokturnal atrio-ventriküler ileti bozuklukları, uykuda artan ventriküler ektopi gibi kadriyak hastalıklarda polisomnografi yapılır.

5- Uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasında tarif edilen diğer uyku bozuklukları semptomlarına sahip hastalarda polisomnografi gereklidir.

2- TANI SONRASI POLİSOMNOGRAFİ ENDİKASYONLARI

1-               Apne tanısı almış ve PAP kullanım endikasyonu konmuş olan hastalarda PAP titrasyonu yapılırken,  

2-               Oral aparey kullanım endikasyonu konmuş olan, oral aparey tedavisi uygulanan ve iyi klinik yanıt alınan, orta ya da ileri derecede OSAS’da, tedavinin etkinliğinin gösterilmesi amacıyla

3-               Cerrahi tedavi endikasyonu konmuş olan, cerrahi tedavi uygulanan ve iyi klinik yanıt alınan orta ya da ileri derecede OSAS’da, tedavinin etkinliğinin gösterilmesi amacıyla, post-op iyi klinik yanıtı takiben tekrar semptomları başlayan hastalarda ek tedavi protokolü belirlemek amacıyla   

4-                Apne tanısı almış ve PAP tedavisi düzenlenmiş olan hastalarda; 

a.                Önemli ölçüde kilo kaybı durumunda,

b.                Önemli ölçüde kilo alımı durumunda

c.                 CPAP tedavisine klinik cevabın yetersiz veya semptomların tekrarladığı durumlarda. polisomnografi yapılmalıdır.

3- ÖZEL DURUMLAR

Uyanma bozuklukları, kabuslar, enüresiz, somniloki, ve bruksizm gibi sık görülen, komplike ve zarar verici olmayan, klinik özelliklerine dayanılarak tanı konulan parasomnilerde, tüm gece polisomnografik tetkik endike değildir. Ancak hastanın kendisine veya bir başkasına zarar verici, uykuda şiddet içeren davranışların değerlendirilmesinde, polisomnografik tetkik endikedir.

Epilepsi şüphesi olan, uykuda nöbet ve paroksismal uyanıklıkları olan, klinik özellikler ve standart EEG ile tanı konamayan hastalarda, bilateral ve çok sayıda EEG kayıtlarını içeren polisomnografik tetkik ve video monitorizasyon endikedir. Tedaviye yanıt alınamayan parasomni ve epilepsi hastalarında da tüm gece polisomnografik tetkik endikedir.

Ayrıca parasomniyi destekleyen fakat hasta yaşı, süresi, sıklığı veya eşlik eden stereotpik, repetetif veya fokal bazı özel motor paternler nedeniyle tanı konamayan uykuda anormal davranışlarda tüm gece polisomnografik tetkik endikedir.

Uykuda anormal davranışlarla karakterize adli vakaların değerlendirilmesinde tüm gece polisomnografik tetkik endikedir.

 Huzursuz bacak sendromunun tanı ve tedavisinde tüm gece polisomnografik tetkik endike değildir, ancak hasta veya onu izleyenlerden öğrenilen uykuda ekstremite hareketleri ile birlikte sık uyanıklıklar, uykuyu sürdürmede zorluk veya gündüz uykululuk durumlarında tüm gece polisomnografik tetkik endikedir.

   UYKU LABORATUVARI STANDARTLARI

Uyku laboratuvarları, uyku bozukluklarının tanı ve tedavileri için gerekli olan standart yaklaşımların uygulama alanlarıdır. Bu nedenle Uluslararası Sınıflamada yer alan tüm uyku bozukluklarını teşhis edebilir düzeyde eğitimli personel ve ekipmanla donatılmış olmalıdır.

Son uyku bozuklukları uluslararası sınıflamasında yer alan ve 8 grupta incelenen tüm uyku bozuklukları için uyku laboratuarında inceleme ve tetkik gerekmemektedir. Ancak uyku laboratuarının sorumlu hekiminin, uyku bozukluğu olan hastaların tümünün müracaatlarını değerlendirecek düzeyde bu konularda bilgili ve deneyimli olması gerekmektedir.

 Uyku laboratuarı standartlarını şu 8 başlık altında inceleyebiliriz:

1-     Sorumlu Hekim

2-     Teknik Elemanlar

3-     İdari Sekreter

4-     Polisomnografi Odaları

5-     Monitorizasyon odası

6-     Polisomnograf

7-     Hasta Raporlama

8-     Arşiv

 SORUMLU HEKİM

 Uyku laboratuarının tıbbi sorumluluğunu üstlenen hekimin uyku bozuklukları ile ilgili yeterli eğitimi ve deneyimi olmalıdır. Ülkemizde uyku bozuklukları eğitimi, üniversitelerde ve eğitim hastanelerinde ayrı bir uyku bozukluğu anabilim dalı yada kliniği olmadığı için multidisipliner olarak verilmektedir. Mezuniyet sonrası eğitimleri üstlenen uzmanlık dernekleri de, bu eğitimi verirken belli bir uzmanlık alanı ile sınırlamamaktadır. Sorumlu hekim herhangi bir uzmanlık alanından olabilir. Ancak bu hekim uyku bozuklukları alanında eğitimini kanıtlayabilmelidir. Günümüzde Göğüs Hastalıkları uzmanlık eğitiminde uyku bozukluğu eğitimi zorunlu hale gelmiştir ve araştırma görevlileri bir uyku merkezinde eğitim almak zorundadır. Bu eğitimi mezuniyet sonrası bir uzmanlık derneğinden alan hekimin teorik ve pratik eğitimini yaparak sertifikasını almış olması gerekmektedir.

Sorumlu Hekimin sürekli uyku bozuklukları merkezinde bulunması gerekmez, Ancak oluşabilecek acil durumları göz önünde bulundurarak ulaşılabilir şartlarda olması gereklidir.

 TEKNİK ELEMANLAR

 Uyku laboratuarı teknisyenleri, sistemin en önemli unsurlarındandır. Teknisyenlerin performansı laboratuarın verimli çalışmasını doğrudan etkileyen bir faktördür. Teknisyenler işe başlamadan önce yeterli eğitimi almalı, uluslararası uyku bozuklukları sınıflamasında yer alan hastalıklar hakkında bilgili olmalı, ülkedeki bu alanda eğitim veren dernek yada eğitim kurumundan sertifika almış olmalıdırlar.

Uyku teknisyenlerinin, gece teşhis ve tedavi yöntemleri, polisomnografik ölçüm yöntemleri, gündüz yapılan işlemler ve ambulatuvar kayıt yöntemleri hakkında  bilgili ve eğitimli olmaları gereklidir.

Uyku teknisyenlerinin tüm gece hasta başında kalmaları zorunludur. Gece boyunca kayıtların düzgün ve artefaktsız sürdürülmesini sağlamalı, gece ortaya çıkacak problemleri düzeltebilmeli ve acil durumları farkedip hekime bildirebilmelidirler

 Gece çalışan uyku teknisyeni, eğer noktürnal ventilasyon takibi veya titrasyonu yapılıyorsa 2 hastadan daha fazla noktürnal ventilasyon hastasından sorumlu olamaz. Bunun dışında 4 hastaya kadar takip etmesinde sakınca yoktur.

 İDARİ SEKRETER

 Uyku laboratuarında, randevuların düzenlenmesi, hastaların yönlendirilmesi, dosya düzenleme ve arşivlenmesi için idari bir sekreterin bulunması gereklidir. Sekreterin tıbbi sekreterlik eğitimi almış olması tercih edilmelidir. Mesai saatleri  içerisinde iletişim sağlanması için sekreterin laboratuarda bulunması gereklidir.

 POLİSOMNOGRAFİ ODALARI

Uyku laboratuvarının polisomnografi çekimi için ayrılmış olan odaları, yatak odası özelliğinde, uyku için elverişli, rahat ve konforlu olmalıdır. Yatak odaları uyku bozukluklarının profesyonel olarak teşhisine ve tedavisine imkan verecek yeterlilikte olmalıdır. Gece ve gündüz tetkikler için elverişli olmalıdır, gereğinde gündüz testleri için karartılabilmelidir. Sürekli video monitorizasyonu sağlanmış olmalıdır.Teknisyen ve hastanın karşılıklı iletişimine imkan verecek şekilde iki yönlü komünikasyon sistemi olmalıdır. 
 Odalar tek kişilik olmalıdır. Odaların büyüklüğü 12 m² den küçük olmamalıdır. Isı ayarlanabilir olmalıdır. Havalandırma olmalıdır.  Işık ve ses kontrolü olmalıdır. Merdiven ve asansör gibi gürültülü alanlardan mümkün olduğunca uzak yerleşimli olmasına dikkat etmek gerekir. Güvenlik ve yangın merdiveni gibi önlemler alınmış olmalıdır.

 MONİTORİZASYON ODASI

 Polisomnografi çekimi sırasında kayıt ve izleme için kullanılan alandır. Gece personelinin rahat çalışmasına imkan verecek şekilde ayrı bir odada olmalıdır. Hasta görüntüsü ve hastayla sesli iletişim için gerekli teknik özellikler sağlanmış olmalıdır. Telefon yada internet gibi iletişim imkanlarının sağlanmış olması tercih edilir.

 POLİSOMNOGRAF

 Birden çok fizyolojik parametrenin eşzamanlı olarak uzun süreli kaydını yapan cihazlara polisomnograf denmektedir. Polisomnograf; tüm gece uyku periyodu süresince, eşzamanlı olarak, nörofizyolojik, kardiyo-respiratuar ve diğer biyolojik sinyallerin kaydını yapabilmelidir. Polisomnografide kağıda veya dijital olarak kayıt kullanılabilir. Ancak son yıllarda dijital kayıt tercih edilmektedir.Dijital kayıt yapıldığında : cihazlarda önceki dönemi görme imkanı bulunmaktadır. Cihazların ekran rezolüsyonu tüm sinyalleri birarada görebilecek düzeyde yüksek olmalıdır.

 Minimum PSG Montajı aşağıdaki parametreleri içermelidir.

2 kanal EEG (C3-A2, C4-A1)
2 kanal EOG
1 Çene EMG

2 tibialis (bacak) EMG
1 EKG
Mikrofon (Horlama sinyali)
Vücut pozisyon sensörü
Nazal kanül yada termistör ile Oro-nasal hava akımı
Göğüs ve karın bandı ile solunum eforlarının kaydı
Oksijen satürasyon kaydı
Video kaydı ve monitoriasyonu

 

Bu kayıtlar dışında tercihan bulunması yararlı olan kayıtlar arasında;

Çok kanallı EKG
Artırılmış sayıda EEG
Artırılmış sayıda EOG (vertikal göz hareketleri)
Artırılmış sayıda EMG
PTT

Transcutaneous O2, CO2
Oksimetreden pletismografik sinyal

Videometri : Senkron video ve sinyal kaydı

Oezofagus basınç kaydı
24 saat pH-metre
Vücut ısısı kaydı
NPT (Nocturnal penile tumescence)
Non-invaziv devamlı kan basıncı kaydı
Uzun süreli aralıklı kan basıncı kaydı
 

HASTA RAPORLAMA

Uyku laboratuarlarında yapılan tetkiklerin sonucu hastaya rapor edilirken standart olarak 2 rapor hazırlanır. Bu raporlarda tanılar için uluslararası uyku bozuklukları ICSD-2 sınıflaması kriterleri uygulanmalıdır.

1- PSG Raporu . Polisomnograf kayıtlarının özet bilgilerinden oluşur. Uyku parametrelerini, Hipnogramı, Tüm gece sinyal özetlerini ve CPAP basınç trendini içermelidir. PSG tarihi, kayıt başlama ve bitiş saati, uyku latansı, uyku etkinliği raporda bulunmalıdır.

2- Hasta Raporu: Kimlik bilgilerini, hastanın şikayet ve uyku bozukluğu hikayesini, boy, kilo ve vücut kitle indeksini, muayene bulgularını, ek laboratuar verilerini, uykuya ait parametreleri, tüm gece sinyal özetlerini ve mutlaka PSG çıkışlarını içermelidir. Manüel olarak deneyimli bir hekim tarafından skorlanmış olan uyku parametreleri rapora eklenmelidir.

Raporun sonuna tanısı yazılmalı ve bu tanıdan sonra hastaya önerilen tetkik yada tedavinin belirtilmesi gereklidir.

ARŞİV

Hasta dosyaları, PSG lerin verileri tümüyle 5 yıl süreyle saklanmalıdır. Dijital kayıtlar CD kopyalarıyla arşivlenebilir. Yazılı dökümanlar sağlık kuruluşunun arşiv sistemine göre düzenli bir şekilde istenildiğinde ulaşılacak şekilde saklanmalıdır.

UYKU TEKNİSYENLERİMİZ

CAHİT KOÇ

RABİA ERTAŞ

FERRUH KUŞ

Adı:      Cahit

Soyadı: KOÇ

Doğum Yeri: Balıkesir (Dursunbey)

Doğum Tarihi: 06.02.1981

İlköğretimimi Ketsel Musa Fırat Çoşkun İlköğretim okulunda tamamladım. 1999 yılında Bursa Çimento Fabrikası Anadolu Meslek Lisesinden mezun oldum. 2000 yılında Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Hizmetleri M.Y.O Anestezi Teknikerliği bölümünü  kazandım. 2002 yılında aynı okuldan mezun oldum. 2004 – 2005 yılları arası Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi ameliyathanesinde çalıştım. 2005 Ocak ayından itibaren Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Laboratuarında uyku teknikeri olarak görev yapmaktayım.

Adı :      Rabia

Soyadı:  Ertaş

Doğum Yeri:Bursa

Doğum Tarihi: 05.09.1982

Öğrenim ve Görev Durumu :

İlköğretimimi Görükle Akşemsettin İlköğretim Okulunda, orta öğrenimimi ise Nilüfer  Fatih Lisesinde tamamladım.2000 yılında Uludağ Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümünü kazandım.Lisans Eğitimimi 2004 yılında tamamladım.2005 yılı Ocak ayından itibaren Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilimdalı Uyku laboratuarında uyku teknisyeni olarak görev yapmaktayım.

Soyadı: Kuş

Doğum Yeri: Edirne

Doğum Tarihi: 1982

Edirne’nin bir sınır ilçesi olan İpsala’ da  15.07.1982’de doğmuşum. Öğrenim hayatıma Bursa’da başladım öncesinde Keşan’da ikamet ediyorduk. İlköğretimi bitirdikten sonra Bursa Cumhuriyet Süper Lisesi’nin sayısal bölümünü bir yılda İngilizce hazırlık okuyarak 2000 yılında tamamladım. Sonrasında 2001 yılında başladığım Trakya Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Tıbbi Laboratuar bölümünden 2003 yılında mezun oldum. Okulum devam ederken yaz stajlarımı Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık uygulama ve Araştırma Merkezi laboratuarında yaptım. Böylece tanıma fırsatı bulduğum Uludağ Üniversitesinde ve Göğüs Hastalıkları ABD Uyku laboratuarında görev almaktan onur duyuyorum

İBRAHİM FİDANOĞLU

               Uyku laboratuvarımızın kuruluşunda maddi destek veren bir hayırsever

 1928 yılında İnegöl’de dünyaya gelen İbrahim FİDANOĞLU, ilk ve ortaöğrenimini İnegöl’de tamamladı. 2 Yıl Bursa Lisesi’ne devam ettikten sonra, iş hayatına atıldı. Tekel’de depo memuru olarak göreve başladı. 30ay süren askerliğini Merzifon ve Kayseri’de tamamladı. Askerden sonra çalışma hayatına İnegöl tarım ve kredi kooperatifinde devam etti. 1954 yılında Ziraat Bankası İnegöl Şubesinde muhasebeci olarak çalışmaya başladı ve Ziraat Bankası Altıparmak Şubesinden emekli oldu. Emekliliğinden sonra kendisini hayır işlerine adadı.