| UYKU BOZUKLUKLARI: |
< ANASAYFA |
|
UYKU BOZUKLUKLARININ SINIFLANDIRMASI
İlk kez 1979 yılında uyku bozuklukları sınıflandırılmıştır. İlk sınıflamada 4 ana grupta ele alınan uyku bozuklukları 1991 yılında detaylı olarak incelenmiş ICSD (International Classification of Sleep Disorders) adıyla yayınlanmıştır. Son olarak 2005 yılında 2. versiyonu yayınlanan ve halen tüm dünyada büyük oranda kabul gören Uluslararası uyku bozuklukları sınıflandırması ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders version 2)’ye göre 85 hastalık listelenmiştir. Bu hastalıklar 8 kategoride ele alınmıştır; 1-İnsomnialar 3-Solunum bozukluğuna bağlı olmayan hipersomniler 4-Sirkadyen ritim uyku bozuklukları 5-Parasomniler 6-Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları 7-İzole semptomlar, normal varyantları 8-Diğer uyku bozuklukları
1-İnsomnialar Akut insomni Psikofizyolojik insomni Stres gibi faktörler devrede iken oluşur. Birkaç gün uykusuz geçince hasta artık uyku derdine düşer. Sonuç uykusuzluğun artması ve yerleşmesidir. Uyku hazırlıkları,hastanın yatağı ve yatak odası uyarı kaynağı olabilir. Böylece bu hastalar kendi odalarında uyuyamazken başka mekanlarda çok rahat uyuyor olabilirler (oturma odası,uyku laboratuarı) Paradoksal insomni Bu ilginç hastalıkta uykuyla ilgili objektif hiçbir bozukluk olmamasına karşılık uykusuzluktan şikayet vardır. Hastalar haftalar, aylar ve hatta yıllardır uyumadıklarını söyleyebilirler. Halbuki objektif uyku testinde her gece saatlerce uyumaktadırlar.Hastalara çalışmalar gösterilince testlerin yanlışlığını ileri sürerler , çünkü inançları varsa bile çok az uyudukları şeklindedir İdyopatik insomni Bu durum kronik ve ciddi bir uyuyamama ve uykuyu devem ettirememe halidir,çocukluğun ilk haftalarına kadar izi takip edilebilir.Uyku latansı yani yatağa gidince uykuya dalma süresi çok uzun olabilir ve uyku uyanmalarla parçalanmıştır. Hastalığın gün içi uzantıları dikkatin azalması, enerji ve konsantrasyonun eksikliğidir Mental bozukluklara bağlı insomni Uyku hijyen yetersizliği -Düzensiz uyuma ve uyanma saatleri -Yatma saatinden hemen önce uyarıcı aktiviteler yapmak(TV seyretmek vs) yada uyarıcı madde almak (alkol,kafein,sigara) Çocukluk çağı davranışsal insomni · Uykuya başlangıç ile ilişkili tip · Limitli uyku tipi · Kombine tip · Unspesifik tip Medikal bozukluğa bağlı insomni Örn: -Astım,KOAH -Kanser -Artrit -Mani&hipomani -Hipertiroidi -Menopoz -Gebelik -GERD İlaç veya maddeye bağlı insomni -Alkol -Kafein Bilinen psikolojik hastalığa bağlı olmayan insomni (nonorganik insomnia=NOS) Fizyolojik insomnia (organik insomnia) -Raphe nükleusu,ant.hipotalamus,talamus lezyonları →Deneysel olarak - Vaskuler,travmatik,dejeneratif pons lezyonları -Prion enfeksiyonları
Santral uyku apne sendromu Santral sinir sistemi disfonksiyonuna bağlı solunum gücünde azalma yada aralıklı yada siklik olarak solunum yokluğu Primer santral uyku apne sendromu Diğer santral uyku apne sendromu · Cheyne Stokes solunum paterni · Yüksek irtifa periodik solunum · Bunların dışındaki santral uyku apne İlaca ve maddeye bağlı santral uyku apne İlaca bağlı diğer uyku ile ilgili solunum bozuklukları İnfant primer uyku apnesi
Obstruktif Uyku Apne Sendromu (OSAS) Erişkinlerde Çocuklarda
Uykuyla İilişkili Hipoventilasyon/ Hipoksemik Sendromlar Uyku ilişkili obstruktif olmayan alveoler hipoventilasyon, idyopatik Konjenital santral alveoler hipoventilasyon sendromu Hastalıklara bağlı uyku ilişkili hipoventilasyon/ hipoksemi · Pulmoner parankimal veya vasküler patolojilere bağlı · Alt solunum yolu hastalıklarına bağlı · Nöromuskuler ya da göğüs duvarı hastalıklarına bağlı
Diğer Uykuyla İlişkili Solunum Bozuklukları
3-Solunum bozukluğuna bağlı olmayan hipersomniler
Katapleksili narkolepsi Gündüz yaşanan dayanılmaz uyku atakları, heyecanla ortaya çıkan kas tonusunda ani azalma,uyku paralizisi ve uykuya dalarken yada uyanırken görülen halüsinasyonlarla karakterizedir. Katapleksisiz narkolepsi Hastalıklara bağlı narkolepsi Narkolepsi spesifik olmayan
Diğer hipersomniler Tekrarlayan Hipersomniler · Kleine-Levin sendrom Periyodik olarak ortaya çıkan hipersomni, mental bozukluklar ve hiperfaji, hiperseksüelite gibi davranış bozuklukları ile karakterize bir hastalıktır. Atak, ani olarak başlayıp, birkaç gün-birkaç hafta sürer ve ani olarak sonlanır. Ataklar arası dönemde hastada uyku bozukluğu görülmez, hasta fiziksel ve mental olarak sağlıklıdır · Mensturasyonla ilişkili hipersomni Uzun uyku süreli idyopatik hipersomni Kısa uyku süreli idyopatik hipersomni Yetersiz Uyku Sendromundaki davranışlar Hastalıklara bağlı hipersomni İlaç ve maddelere bağlı hipersomni Bilinen psikolojik hastalık olmayan hipersomni, Nonorganik hipersomni Fizyolojik hastalıklara bağlı hipersomni, Organik hipersomni
4-Sirkadyen ritim uyku bozuklukları
Primer sirkadien ritimli uyku bozuklukları Delayed sleep phase type: İstenen uyuma ve uyanma zamanında gecikme olması.Genelde ergenlik çağında görülür Advanced sleep phase type İstenen uyuma ve uyanma zamanından daha önce uyumak ve uyanmak.Yaşlılarda görülür İrreguler sleep wake phase type Düzensiz uyuma ve uyanma saatleri olması Free running type Hastalıklara bağlı sirkadien ritimli uyku bozuklukları
Davranış ile indüklenmiş sirkadien ritimli uyku bozuklukları Jet lag type Shift work type Delayed sleep phase type Unspesifik Diğer İlaçlara bağlı sirkadien ritimli uyku bozuklukları
5-Parasomniler
Arousal bozuklukları Konfuzyonel Uykuda yürüme Uyku teroru
REM uykusu ile ilişkili parasomni REM uyku davranış bozuklukları · Parasomnia overlap disorder · Status dissociatus Tekrarlayan izole uyku paralizi Kabus bozuklukları
Diğer parasomni Uyku ilişkili disosiyatif bozukluk Uyku ilişkili enürezis Uyku ilişkili inleme Exploding head sendrom Uyku ilişkili halusinasyonlar Uyku ilişkili yeme bozuklukları Unspesifik parasomni İlaca bağlı parasomni Hastalığa bağlı parasomni
6-Uyku ile ilişkili hareket bozuklukları
Huzursuz bacak sendromu Periodik kol hareketleri uyku bozuklukları Uyku ilişkili bacak krampları Uyku ilişkili bruksizm (diş gıcırdatma) Uyku ilişkili ritmik hareket bozuklukları Unspesifik uyku ilişkili hareket bozuklukları İlaca bağlı uyku ilişkili hareket bozuklukları Hastalıklara bağlı uyku ilişkili hareket bozuklukları
7-İzole semptomlar, normal varyantları
Uzun uyuyanlar Kısa uyuyanlar Horlama Uykuda konuşma Hipnik jerkler Bebeklikte selim uyku miyoklonusu Uyku esnasında hipnagojik ayak tremoru ve bacak kas aktivasyonu Uyku başlangıcı myoklonusu Excessive fragmentary
8-Diğer uyku bozuklukları
Diğer psikolojik uyku bozuklukları Psikolojik uyku bozuklukları, unspesifik Psikolojik hastalıklara bağlı olmayan diğer uyku bozuklukları Çevresel uyku bozuklukları Psikolojik hastalıklara bağlı olmayan özelliksiz uyku bozuklukları
SINFLAMADA YERİ NETLEŞMEYEN UYKU BOZUKLUKLARI Apendix A
Fatal Ailesel Uykusuzluk Fibromiyalji Uyku ilişkili epilepsi Uyku ilişkili baş ağrıları Uyku ilişkili gastroözofagial reflü Uyku ilişkili koroner arter iskemisi Uyku ilişkili kardiak aritmiler Uyku ilişkili anormal yutkunma, choking ve laringospazm
Apendix B Mood bozukluklurı Anksiyete bozuklukları Somatoform bozuklukları Şizofreni ve diğer psikotik bozuklukları Bebeklik, çocukluk ve adolesan dönemde ilk tanı konulan bozuklukları Kişilik bozuklukları
|