Bugünün Tarihi:
 
Sık Kullanılanlara Ekle

 LİTERATÜR 016:

< ANASAYFA      

                                                                                                       

 

 

APNE’DE KREATİN FOSFOKİNAZ YÜKSEKLİKLERİ

 

Kan tetkiklerinde, normalde hücre içinde bulunan enzimlerin yüksek bulunması, vücuttaki bazı hücrelerin tahrip olarak bu enzimlerin kana karıştığını düşündürmektedir. Acil servislerde hücre yıkımının göstergesi olarak en sık düzeyi ölçülen enzimlerden birisi de CK (Kreatin Fosfokinaz)dır. CK kalp kası, iskelet kası ve beyin dokusunda izole edilen enzim transfer edici bir enzimdir. CK yüksekliği tespit edilen hastalarda geçirilmiş bir kalp hastalığı ya da nöromüsküler bir hastalık düşünülür. Ancak bir grup hastada CK yüksek bulunmasına rağmen bu hastalıklar saptanamamaktadır. Geçici olarak CK yüksekliği ağır egzersizlerde ve yüksek irtifaya bağlı oksijen eksikliğinde de görülebilmektedir. Ancak hastaların hala %10’unda sebebi bilinmeyen enzim yüksekliği görülmektedir.

Almanya’da Bonn Üniversitesinde Silvia Lentini ve arkadaşları tarafından, Dahiliye ve Klinik Biyokimya bölümlerinin birlikte yürüttüğü, 2003 Ocak ve 2004 Kasım ayları arasında yapılan prospektif cross-sectional bir çalışmadada; CK konsantrasyon yüksekliği ve OSAS arasındaki ilişkiyi saptamak için şüpheli uykuda solunum bozukluğu (USB) olan hastalar, CPAP tedavisi öncesi ve sonrası CK seviyeleri ile değerlendirilmiş ve sonuçları CHEST dergisinde  (Ocak 2006;129:88-94) yayınlanmıştır.

Obstrüktif Sleep Apne Sendromu (OSAS); uykuda tekrarlayan faringeal kollaps ve oksijen desaturasyonuyla karakterlidir. Uykuda bölünmeye ve gündüz uykululuğuna neden olur.

Apne: Oronasal hava akımının durması yada %20’nin altında olması, 10 sn’den uzun sürmesi ve Oksijen desaturasyonu olması

Hipoapne: Hava akımının %50’den fazla azalması, 10 sn’den uzun sürmesi ve                Oksijen desiderasyonunun ≥%3 olması, Arousalla ilişkisi olması

AHI:  uykuda saat başına düşen apne-hipoapne sayısı olarak tanımlandığında

Wisconsin Uyku Kohort Çalışmasında; AHI >5 olduğunda OSAS kabul edilmiş ve 5< AHI > 15 Hafif OSAS,  15< AHI>30 Orta OSAS, AHI<30 Ağır OSAS olarak değerlendirilmiş ve Orta yaş grubunda %4 kadın, %9 erkek hastada Orta derecede OSAS saptanmıştır

Üst solunum yolundaki kas aktivitesi; Uyku evreleri, Kemoreseptörler ve İntratorasik basınçla düzenlenmiştir

Sağlıklı bireylerde üst solunum yolu tonusunu uyku ve uyanıklık halinde koruyan mekanizmalar vardır, OSAS’lı hastalarda uyanıklık sürecinde faringeal dilatör kaslarda hiperaktivasyon vardır, Bu aktivasyon EMG ile de gösterilebilmektedir

Bu çalışma, kreatin fosfokinaz ‘ın (CK) OSAS’ta yükselmesine dair yapılan ilk çalışmadır. Muhtemel mekanizma ise ; tekrarlayan hipoksemi ve/veya solunum ve iskelet kasları üzerindeki mekanik strestir

 

ÇALIŞMA

 

Çalışmaya anamnez ve muayene ile şüpheli uykuda solunum bozukluğu (USB) olan 251 hasta alınmış ancak bunlar arasında CK yüksekliğine neden olacak özellikleri olan (İskemik/non iskemik DKMP, Unstabil Koroner Arter Hastalığı, Belirgin kapak hast ., Ağır KOAH (FEV/FVC< %60), Nöromuskuler hastalık öyküsü, Malign hipertermi, Hipotiroidi,   Yakın zamanda kas travması,   Aşırı kas hareketi) 50 hasta çalışma dışı bırakılmıştır.

 Tüm hastalara gece boyu polisomnografi (PSG) uygulanmış, OSAS varlığı ve şiddeti değerlendirilmiş, PSG öncesi hastaların kanlarında CK seviyesi çalışılmış, Elektroforez yardımıyla izoenzimlerin kalitatif ve kantitatif yükseklikleri saptanmış

CK referans aralığı; Kadınlarda < 145 U/L, Erkeklerde < 171 U/L olarak belirlenmiş

 

AHI > 5  Kontrol grubu                       19 hasta

5< AHI<30 Hafif  ve Orta OSAS        93 hasta

AHI>30 Ağır OSAS olarak                 89 hasta

Toplam                                               201 hasta

 

       CK konsantrasyonları;

 

•Ağır OSAS’ta                191.4 ±12.9 U/L

•Hafif-Orta OSAS’ta     134.3 ±7.5 U/L

•Kontrol grubunda           107 ± 7.9 U/L    olarak saptanmış

 

 

•Ağır OSAS’lı           89 hastanın 43’ünde (%48)

•Hafif-Orta OSAS’lı 93 hastanın 23’ünde (%25) CK seviyelerinde artma saptanmış

•Kontrol grubunda sadece 1 hastada CK á

 

 

•Elektroforez çalışması ile de yükselmenin CK-MM subgrubuna ait olduğu saptanmış

 

•CK düzeylerini etkileyen bağımsız risk faktörleri multiple lineer regresyon analizi ile değerlendirilmiş

•Gece ortalama SaO2 saturasyonu  CK seviyelerinde %20 ‘lik değişim yaratan esas faktör olarak bulunmuş

ROC analizine göre OSAS tanısı koyduracak CK cut off değeri > 148U/L olarak saptanmış

•Bu cut off değeri için;

–Pozitif prediktif değer %99

–Sensitivite %43

–Spesifite %95

 

Ağır OSAS’lı…….. 47 hastada……(% 53)

Kontrol grubu………1 hastada…….(%  5)  CK konsantrasyonları >148 U/L olarak saptanmış

 

 

•BMI için ROC analizine göre cut off değeri 28.65 kg/m2

•Pozitif prediktif değer %79, OSAS tanısı için BMI ve CK düzeylerine ait ROC dalga analizleri karşılaştırıldığında fark saptanmamış

 

CPAP tedavisi sonrası 77 hastada CK değerlerindeki değişim;

•Hafif-orta OSAS’ta (n:38)

Tedavi öncesi:    129.7± 13.4U/L

Tedavi sonrası:    96.7 ± 7.6 U/L

 

•Ağır OSAS’ta (n:39)

Tedavi öncesi:      187.7 ± 18.9 U/L

Tedavi sonrası:    132.2 ± 12.9 U/L

 

TARTIŞMA

 

Bu çalışma CK düzeyleri ve OSAS arasında ilişkiyi sorgulayan ilk çalışmadır. Serum CK düzeyi, kardiyovaskuler ve nöromuskuler birçok hastalıkta marker olarak kullanılmaktadır. Asemptomatik hastalarda da yükselebilir

Prelle ve ark. yaptığı bir çalışmada; 114  hiperCKemia’lı hastaya kas biyopsileri ve genetik çalışmalar yapılmış %31.6 hastada kaslar tamamen sağlıklı olarak saptanmıştır

Kodatsch ve ark. yaptığı başka bir çalışmada: %11 hastada CK seviyeleri yüksek, Yüksek saptanan grubun %50den fazlasında artış en az 2 kat, %10 vakada neden saptanamamış

Bu çalışmada esas yükselen fragman CK-MM, İlginç olan ise; Referans aralıkları ; Kadın için 145U/L, Erkek için 171 U/L olmasına rağmen ROC analizine göre Cut off değeri 148 U/L bulunmuştur

OSAS’ta CK yükselmesinin nedenleri;

Üst solunum yolu dilatör kaslarının ÜSY tonusunu sağlaması, İnspirasyon kaslarında aktivite artışı, Diafram aktivite artışı, Apneyle ilişkili olarak intratorasik basınç azalması, Hipoksiyle kas fonksiyon bozukluğu olabilir.

Series ve arkadaşları; OSAS’lı hastalarda M.uvulae’da Total kas lifi sayısı, Protein içeriği, Anaerobik enzim aktivitesine bakmışlar. Sadece horlaması olanlara göre, OSAS’ta anlamlı yükseklikler saptamışlar

Başka bir çalışmada 12 ağır OSAS’lı hastanın M.quadriceps femoris kasından iğne biyopsisi yapılmış, kontrol grubuna göre kas yapısında ve biyoenerjisinde anlamlı faklılılar saptanmış

 

Çalışmanın kendine eleştiriler

 

Hasta populasyonu oldukça yüksek oranda OSAS’lının olduğu bir grup olarak seçilmiş (%90 OSAS)

Hastalarda nöromuskuler hastalık sadece anamnez ve FM ile sorgulanmış,spesifik elektrodiagnostik  ve histopatolojik tetkikler yapılmamış

OSAS’lı hastaların %30’unda CK yükselmesi ve tedavi ile de gerilemesi izlenmiştir.Patofizyolojisine dair çalışma yapılmamıştır

Kontrol grubunda kadın sayısı daha az.

Kadınlarda da CK seviyeleri daha düşük olma eğiliminde bulunmuş

 

SONUÇ

 

1/3 OSAS’lı hastada tedavi ile geri dönüşümlü CK yükselmesi saptanmış

CK konsatrasyonları Uykuda Solunum Bozukluğu düşünülen hastalarda OSAS tanısı için yol gösterici olsa da sensitivitesi düşüktür

OSAS belki de hafif-orta hiper CKemia nedenlerinin  büyük kısmını oluşturmaktadır

Bu yüzden Uykuda Solunum Bozukluğu olan ve açıklanamayan CK yüksekliği olan hastalarda erken çalışmalarla,nöromuskuler hastalık araştırılmasına yönelik  maliyet ve zaman israfı ortadan kalkabilir                

 

 

 

 

 

 

Copyright: UykuBozuklugu.com 2005-2006 Tasarım: Dr.Rıza Eröksüz İçerik&Düzenleme: Prof.Dr.Mehmet Karadağ