BURSA'DA SİGARA AKTİVİTELERİNDEN BİR DEMET

Sigara salgını, son asrın en büyük felaketlerinden birisi olarak dünya gündeminde yerini alırken, akciğer kanserinden ölümlerin de en önemli faktörü olmuştur. Akciğer kanseri, 20. yüzyılın başlarında nadir görülen bir hastalık iken, sigara içme alışkanlığındaki artışa paralel olarak sıklığı giderek artmış ve dünyada en sık görülen kanser türü haline gelmiştir.

Amerika’da ve Avrupa’nın birçok ülkesinde sigaranın akciğer kanserine neden olduğu anlaşıldıktan sonra, yapılan etkinliklerle 1965 – 1975 yılları arasında, sigara içen erkeklerin oranı %53’ten % 36’ya, sigara içen kadınların oranı da %32’den %29’a inmiştir.

Gelişmiş ülkelerde sigara karşıtı çalışmalar sigara tüketimini sınırlarken, sigara üreticilerinin gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerde yaptıkları reklam ve promosyon çalışmaları sayesinde, dünyada tütün tüketimi artmaya devam etmiştir. Sigarayı bir kez deneyenlerin bağımlı olma ihtimali en az esrar ve eroin kadar yüksektir. Sigaranın bir alışkanlık değil, bir bağımlılık olma özelliği göz önünde bulundurularak, hedef kitle çocuklar ve gençler seçilmiştir. Bu politikanın başarılı olduğunun göstergesi dünyada her yıl 5 milyon insanın sigaraya bağlı nedenlerle ölmesi ve bunların büyük oranda gelişmekte olan ülkelerde olmasıdır.

SİGARANIN ZARARLARI KONUSUNDA EĞİTİMLER

Bursa'da Prof. Dr. R. Oktay Gözü'nün 1980'li yıllarda başlattığı sigaranın zararları konusundaki eğitim çalışmaları Yeşilay Derneği Bursa şubesinin katkılarıyla sürdürülmüştür. Eğitim çalışmalarına 1990'dan sonra Dr. Mehmet Karadağ devam etmiştir. Bursa emniyet müdürlüğü narkotik şubesinin katkılarıyla sigara ve uyuşturucu madde bağımlılıkları konusunda okullarda seri konferanslar verilmiştir. Bu aktiviteler nedeniyle Türkiye Yeşilay Cemiyeti Genel Merkezi tarafından Prof. Dr. R. Oktay Gözü ve Dr. Mehmet Karadağ Yeşilay Üstün Hizmet Plaketi ile ödüllendirilmiştir.


18 Ocak 1992 tarihli Olay Gazetesi'nden alınmıştır.

TÜRKİYE’NİN İLK SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ

Bursa’da 1992 yılında Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları kliniğinden Prof. Dr. Nihat Özyardımcı ve Dr. Mehmet Karadağ tarafından 434 lise ve 180 üniversite öğrencisi arasında yapılmış olan bir anket çalışmasında; lise öğrencilerinde; erkeklerde %13.1, kızlarda %7 olan sigara içme oranının, tıp fakültesi 5. Sınıf öğrencilerinde erkeklerde %41.9’a kızlarda %35.3’e yükseldiği tespit edilmiştir.(Karadag M, Özyardımcı N: Gençlerin Sigaraya Bakışı. İzmir Göğüs Hastalıkları Dergisi ; VI / I: 1-6, 1992 )

Sigarayı bir kez deneyenlerin bile bağımlı olma potansiyelinin çok yüksek olduğunu gösteren bu veriler ülkemizde de sigaraya karşı daha etkin mücadele etme zorunluluğumuzun bir göstergesiydi. Prof. Dr. Nihat Özyardımcı'nın önderliğinde Türkiye’nin ilk Sigara Bıraktırma Polikliniği, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalında kuruldu ve halen aktif olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalında kurulan sigara bıraktırma polikliniğinin ilk iki yılının sonuçları çok başarılı bulundu ve bu sonuçlar 1996 yılında isveçte Stockholm 'de yapılan Avrupa Solunum Derneği yıllık kongresinde sunuldu. ( ÖZYARDIMCI N., GÜRDAL YÜKSEL E., KUNT UZASLAN E., ÖZCAN T., KARADAĞ M., GÖZÜ R. O., EGE E.: The Physician's Role in Smoking Cessation: Result of The First two years of Smoking Cessation Clinic. The European Respiratory Society (ERS) Annual Congress, Stockholm, Sweden, September 7-11,1996)

O yıllarda ülke genelinde yapılan çalışmalar sonucunda, 1996 yılında 4207 sayılı “Tütün mamüllerinin zararlarının önlenmesine dair” kanun yürürlüğe girdi. Ancak dünya genelinde, erkeklerde % 47-52, kadınlarda % 10-12 sıklıkta olan sigara kullanımı ülkemizde de benzer oranlarda görülmeye devam etti. Bu yasaların tek başına yeterli olmadığının, sivil toplum örgütlerinin etkin olarak çalışmasına ihtiyaç olduğunun göstergesiydi.

BURSA’DAN ULUSLAR ARASI BİR YAYIN

2000’li yılların başlarında Türkiye’nin dördüncü büyük kenti olan Bursa, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) koordinasyonunda kurulmuş olan “Sağlıklı Kentler Projesi”ne 5 Temmuz 2000 de Türkiye’den ilk katılan il olmuştur. Bu proje DSÖ’nün“21.yy da herkes için sağlık”, “İnsan hakları bildirgesi” ve “Yerel Günden 21” prensipleri doğrultusunda insanların fiziksel, psikolojik, sosyal ve çevresel olarak iyi ve sağlıklı olmalarını amaçlayan bir projedir.

Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları, Aile Hekimliği ve Halk Sağlığı Anabilim Dalları, Yerel Gündem 21 Sağlık Eğitim grubu olarak Bursa İl Sağlık Müdürlüğü, Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve Bursa Büyükşehir Belediye’si bir ortak projede Bursa’da ilköğretim öğrencileri arasında sigara içme sıklığı, sigaraya başlama nedenleri ve sigara içme ile ilişkili faktörlerin araştırılmasını amaçlayan bir çalışma planlandı.

Yapılmış olan bu çalışmanın sonuçları Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Yeşim Uncu tarafından 12.06.2006 tarihinde Washington’ta 13. Dünya Tütün ya da Sağlık kongresinde sunulmuştur. (Uncu Y., Irgil E, Karadag M. Smoking Rates and Related Risk Factors among Youth:Survey study in Bursa Turkey. The 13th World Conference on Tobacco Or Health. Washington, DC, USA July 12-15, 2006 )

Kongrede çok ilgi çeken bu çalışma, aynı yıl içerisinde The Scientific world dergisinde yayınlanarak uluslararsı literatürde yerini almıştır. (Uncu Y. Irgil E, Karadag M, Smoking Patterns among Primary School Students in Turkey. The ScientificWorld Journal. 2006 Dec 28;6:1667-73.)

Çalışmaya Bursa’nın 17 coğrafi bölgesinden rastgele örnekleme yöntemi ile seçilmiş 17 ilköğretim okulu alınmıştır. Bu okulların 5.-8.sınıflarında okuyan, 11-16 yaşları arasında 12171 öğrenciye anket uygulanmış, öğrencilerden toplam 9408’inin anket sonuçlarına ulaşılmıştır (% 77.3). Anket Uludağ Üniversitesi öğretim üyeleri tarafından hazırlanmış olup, Milli Eğitim Müdürlüğü’nün Etik Kurul onayından geçtikten sonra uygulamaya konmuştur.

Öğrencilerin aileleri yazılı olarak bilgilendirildi ve yazılı onayları alındı. Öğrencilerin yaş, cinsiyet, sigara içme durumları, ailede sigara içenlerin varlığı ve sigaraya neden başladıkları ile ilgili veriler bu anketlerden elde edildi.

Öğrencilerin sigara içme oranları incelendiğinde; 7798’inin ( % 82.9) hayatlarında hiç sigara içmediği, 1259’unun (% 13.4) en az 1 kez denemiş olduğu, 351’inin (% 3.7) ise daha önce sigara içmiş bırakmış ya da halen içmekte olduğu tespit edildi.

Sigaraya başlama yaş ortalaması 11.7 ± 1.6 dır. Sigaraya başlama yaş aralığı 7-16 arasında değişmektedir. Erkeklerin sigaraya başlama yaş ortalaması 11.7 ± 1.7 iken, kızların sigaraya başlama yaş ortalaması 12.0 ± 1.4’tür. Her iki cinsiyet ortak değerlendirildiğinde, yaş arttıkça sigara içme oranlarının da arttığı görülmektedir.

Öğrencilerin ailelerinin sigara içme durumları incelendiğinde; 6623’ünün (%70.4) ailesinde en az bir bireyin sigara içmekte olduğu tespit edilmiştir. Öğrencinin sigara içmesi ile ailesinde sigara içen birey olması arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı.

Öğrencilerin sigarayı en çok arkadaşları ile birlikteyken içtikleri (% 67.8), en çok büyüklere özenerek başladıkları (% 31.9) ve ikinci sigaraya başlama nedeninin merak olduğu (% 30.2) tespit edilmiştir. Çalışmanın bir diğer ilginç bulgusu da, öğrencilerin sigarayı nereden sağladıkları sorgulandığında % 50.4’ünün satın aldığını söylemesidir.

Tablo: Sigara içen öğrencilerin özellikleri

Özellikler	Erkek	%	Kız	%	Toplam	%
Sigara içme zamanı
Arkadaşlarla birlikteyken	212	68.8	26	60.5	238	67.8
Yalnızken	71	23.1	13	30.2	84	23.9
Her zaman	25	8.1	4	9.3	29	8.3
Sigarayı sağlama yerleri
Evden alıyor	31	10.1	11	25.6	42	12.0
Arkadaşlarından sağlıyor	117	38.0	15	34.9	132	37.6
Satın alıyor	160	51.9	17	39.5	177	50.4
Başlama nedenleri
Özenme	101	32.8	11	25.6	112	31.9
Merak	95	30.8	11	25.6	106	30.2
Kendini kanıtlama	32	10.4	8	18.6	40	11.4
Sıkıntı, stres	37	12.0	11	25.6	48	13.7
Arkadaşlarından ayrılmama	39	12.7	2	4.6	41	11.7
Hepsi	4	1.3	-	0.0	4	1.1

Son bölümde öğrencilerin sigarayı bırakma ile ilgili düşünceleri araştırılmıştır. Sigara içenlerin % 61.8’i (n:217) sigarayı bırakmayı düşündüğünü, % 10’u kararsız olduğunu söylemişlerdir. Sigarayı bırakmalarında etkili olacak en önemli faktörün, sağlıklarına zarar verdiğini görmek olduğunu belirtmişlerdir (% 40.5, n:142).

Çalışmada 11-16 yaş arası çocuklarda sigara içme prevelansı % 3.6 olarak bulundu. Bu değer, literatürdeki diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında düşük olarak değerlendirilebilir. Ogel ve ark.’nın Türkiye’de 9 ilde yaptıkları araştırmada 10-12 yaş grubu ilköğretim öğrencileri arasında yaşam boyu en az 1 kez tütün kullananların oranını % 16.1 olarak vermişlerdir. WHO, CDC ve Canadian Public Health Association’ın 1999-2005 yılları arasında 132 ülkede 13-15 yaş arası çocuklarda yürüttükleri çalışmanın sonucuna göre gençlerde sigara içme oranı % 8.9 civarındadır. Bu oran Avrupa’da % 17.9, Amerika’da % 17.5, Batı Pasifik’te % 6.5, Doğu Akdeniz’de % 5.0 ve Güney-doğu Asya’da % 4.3 olarak bildirilmektedir. Çalışmadaki sigara içme oranının bu verilere göre daha düşük tespit edilmesi kısmen çalışmaya alınan yaş grubunun daha küçük olmasından kaynaklanmaktadır. 13 yaşından küçüklerin değerlendirme dışı bırakıldığı durumda oran % 5.1 olarak bulunmaktadır ki, bu oran Akdeniz ülkelerinin oranlarına benzer bir orandır. Burada dikkat çekici olan nokta, sigara içmeyi en az bir kez denemiş olanların oranının yüksekliğidir. Sigarayı yaşamları boyu en az 1 kez denemiş olanlar da değerlendirmeye katıldığında sigara içme oranı % 17.1’e yükselmektedir. Bir diğer çarpıcı sonuç ise sigara içenlerin % 19,9’unun 11 yaşından önce sigaraya başlamış olmasıdır.

Çalışmanın özellikle yürütülmekte olan projeye ışık tutan önemli bir bulgusu da, bu yaş grubu çocuklarda sigara içme alışkanlığı üzerinde çevrenin etkisidir. Daha önce yapılan çalışmalarda da gösterildiği gibi ailenin sigara içmesinin çocukların sigara içmesi ile çok yakın ilişkisi vardır.

Yine çalışma grubunda sigara içen öğrencilerin sigaraya başlama nedenleri araştırıldığında özenme, merak, arkadaşlarından ayrılmama gibi nedenler gözlenirken, çocukların büyük çoğunluğu sigarayı ya satın aldıklarını ya da arkadaşlarından edindiklerini söylemişlerdir. Osaki ve ark. Japonya’da yaptıkları çalışmada çocukların üzerinde okul üniforması varken bile sigara satın almada güçlük çekmediklerini yazmışlardır. Oysa ki, Japonya’da da 18 yaşından küçüklere sigara satılması, Türkiye’de olduğu gibi kanunen yasaktır. Burada önemli olan kanunun çıkarılmış olmasından ziyade, bu kanunların uygulanabilir olmasının sağlanmasıdır.

YASAL DÜZENLEMELR VE 5727 SAYILI KANUN

*** 1996 yılında 4207 sayılı " Tütün Mamüllerinin Zararlarının önlenmesine dair kanun"

*** 2002 yılında 4733 sayılı kanunla Tütün ve Alkol Piyasası Düzenlee Kurumu (TAPDK) kurulması

*** 2004 yılında 5261 sayılı kanunla Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesinin kabülü

*** 2006 yılında, 2006/29 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile “Ulusal Tütün Kontrol Programı” yayınlanmış olup programın temel hedefi; 2010 yılına kadar ülkemizde 15 yaş üzerinde sigara içmeyenlerin oranını %80’in üzerine çıkarmak,15 yaş altında ise %100’e yakın olmasını sağlamak. Bu çerçevede 1996 yılında çıkarılmış olan 4207 sayılı kanun, 03.01.2008 tarihinde yeniden düzenlenerek 5727 sayılı “Tütün ürünlerinin zararlarının önlenmesi ve kontrolü hakkında” kanun olarak yürürlüğe girmiştir.

Bu kanunun “Tütün ürünleri;

a) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında tüketilemez.” maddesi 19 Mayıs 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde tüketilemez. “ maddesi ise 19 Temmuz 2009 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu kanun sigarasız bir dünya için önemli bir fırsattır ve sigara içenler için sigarayı bırakmanın tam zamanıdır.

*** 27 Mayıs 2008 tarihli ve 26888 sayılı Resmi Gazete'de İçişleri, Maliye ve Sağlık Bakanlıklarınca kamu kurum ve kuruluşlarına ait yer, araç, bina ve tesislerde tütün ürünü tüketenlere verilecek idari yaptırım kararlarının uygulama usul ve esasları hakkında tebliğ yayınlanmıştır.

*** 27 Ekim 2008 tarihli ve 31731 sayılı genelgede 4207 sayılı kanun hükümlerinin uygulanması hakkındaki esaslar belirlenmiştir.

19 Temmuz 2009 tarihinin TÜRKİYE'NİN SİGARAYA VEDA GÜNÜ olmasını diliyoruz.

Bu dileği gerçekleştirmek için yapılmış olan etkinlikler;

31 Mayıs 2009 Sigarasız Bir Dünya Günü

Bursa valiliğince oluşturulmuş olan İl Tütün Kontrol Kurulu 25 - 31 Mayıs 2009 tarihleri arasında 31 Mayıs Sigarasız Bir Dünya Günü'ne yönelik etkinlikler yapılmasına karar vermiştir. Etkinliklerin düzenlenmesi için kurul adına:

İl Sağlık Müdürlüğünden :Dr. Serhat Yamalı ve Kenan Kertige,

Türk Toraks Derneği Marmara Şubesi Başkanı :Prof. Dr. Mehmet Karadağ,

İl Milli Eğitim Müdürlüğünden: Osman Ünal ve Haşmet Kartoğlu görevlendirilmiştir.

Yapılan etkinlikler çerçevesinde Bursa'nın 27 okulundan seçilen 3'er öğrenci ve 1'er öğretmen ile Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim dalında staj yapan tıp fakültesi öğrencilerine 25 Mayıs 2009 günü Bursa İl Sağlık Müdürlüğü konferans salonunda eğitim verilmiştir.

Eğitim programı;

Sigara ve sağlık - Prof Dr. Mehmet Karadağ

Sigara bırakma Yöntemleri - Prof. Dr. Esra Uzaslan

Tütün Kontrolü – Dr. Serhat Yamalı

Eğitime katılan öğrencilere "Dumansız Hava Sahası" logolu şapka ve tişört dağıtılmıştır.

Eğitim alan öğrenciler Bursa'nın önemli 3 noktasında: Ulu cami yanındaki Orhangazi Parkı, Kent Meydanı ve Zafer Plaza önünde Stant-Çardaklarda görevlendirildi. Dönüşümlü olarak halka 31 Mayıs Sigarasız Bir Dünya Günü ile ilgili olarak ; Türk Toraks Derneği, Yeşilay Derneği ve Bursa İl Sağlık Müdürlüğü'nün hazırladığı afiş ve broşürlerle bilgilendirme yaptılar. 25- 29 Mayıs 2009 tarihleri arasında devam eden bu bilgilendirme etkinliğinde görev alan okulların listesi:

(Üzerine çift tıklayarak okuyabilirsiniz)

Konu ile ilgili olarak yerel gazetelerde köşe yazıları yayınlandı

1- sigara ve sağlık uyarıları-1

2- sigara ve sağlık uyarıları-2

Hafta boyunca stantlara vatandaşların yoğun bir ilgisi oldu ve sigara tiryakileri sigarayı bırakma konusunda motive edildi.

29 Mayıs 2009 Cuma Günü saat 14.30'da Zafer Plaza önünden başlanarak Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu önüne kadar " 31 Mayıs Sigarasız Bir Dünya Günü" etkinlikleri kapsamında görev alan öğretmen ve öğrencilerin katıldığı "SİGARASIZ YAŞAMA MERHABA" konulu yürüyüş yapıldı. Yürüyüşte pankartlar ve sloganlar halkın ilgisini çekti. Yürüyüş sonunda Bursa Anadolu Lisesi öğrencisi Alper Koyuncuoğlu bir basın bildirisi okudu

Yürüyüş ve etkinlikler Bursa kamuoyunda büyük bir ilgi ile karşılandı. Olay tv, As tv ve Line tv anahaber bültenlerinde konuya geniş yer verildi. As tv gündüz kuşağında Bursa İl Sağlık Müdür yardımcısı Dr. Serhat Yamalı'yı konuk etti. Olay tv gece haberlerinde canlı yayın konuğu olarak Türk Toraks Derneği Marmara şubesi başkanı Prof. Dr. Mehmet Karadağ'ı konuk etti.

Bursa yerel gazeteleri konu ile ilgili olarak haberler yayınlandı;

19 Ocak 2008 CUMARTESİ Sayı: 26761
Resmî Gazete
KANUN
TÜTÜN MAMULLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİNE DAİR KANUNDA
DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN

Kanun No. 5727 Kabul Tarihi: 3/1/2008
MADDE 1 - 7/11/1996 tarihli ve 4207 sayılı Tütün MamullerininZararlarının Önlenmesine Dair Kanunun adı "Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun" şeklinde
değiştirilmiştir.
MADDE 2 - 4207 sayılı Kanunun 1 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"MADDE 1 - (1) Bu Kanunun amacı; kişileri ve gelecek nesilleri tütün ürünlerinin zararlarından, bunların alışkanlıklarını özendirici reklam, tanıtım ve teşvik kampanyalarından koruyucu tertip
ve tedbirleri almak ve herkesin temiz hava soluyabilmesinin sağlanması yönünde düzenlemeler yapmaktır."
MADDE 3 - 4207 sayılı Kanunun 2 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Tütün ürünlerinin yasaklanması
MADDE 2 - (1) Tütün ürünleri; a) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında,
b) Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal, kültürel, spor, eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin girebileceği
(ikamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında,

c) Taksi hizmeti verenler dahil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında,

ç) Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık
alanlarında,
d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde, tüketilemez.
(2) Ancak;
a) Yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde, cezaevlerinde,
b) Şehirlerarası veya uluslararası güzergâhlarda yolcu taşıyan denizyolu araçlarının güvertelerinde,
tütün ürünleri tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir. Bu alanlara onsekiz yaşını doldurmamış kişiler giremez.
(3) Otelcilik hizmeti verilen işletmelerde, tütün ürünleri tüketen müşterilerin konaklamasına tahsis edilmiş odalar oluşturulabilir.
(4) Açık havada yapılan her türlü spor, kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile bunların seyir yerlerinde tütün ürünleri kullanılamaz. Ancak bu tesislerde, tütün ürünlerinin tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir.
(5) Bu Kanunun tütün ürünleri tüketilmesine tahsis edilen kapalı alanlarının koku ve duman geçişini önleyecek şekilde tecrit edilmesi ve havalandırma tertibatı ile donatılması gerekir.
(6) Bu Kanunun uygulanmasında "tütün ürünü" ibaresi tüttürme, emme, çiğneme ya da buruna çekerek kullanılmak üzere üretilmiş, hammadde olarak tamamen veya kısmen tütün yaprağından imal edilmiş maddeyi ifade eder."
MADDE 4 - 4207 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Diğer koruyucu önlemler
MADDE 3 - (1) Tütün ürünlerinin ve üretici firmaların isim, marka veya alâmetleri kullanılarak her ne suretle olursa olsun reklam ve tanıtımı yapılamaz. Bu ürünlerin kullanılmasını özendiren veya
teşvik eden kampanyalar düzenlenemez. Tütün ürünleri üreten ve pazarlamasını yapan firmalar, her ne surette olursa olsun hiçbir etkinliğe isimlerini, amblemlerini veya ürünlerinin marka ya da
işaretlerini kullanarak destek olamazlar.
(2) Tütün ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmaların isimleri, amblemleri veya ürünlerinin marka ya da işaretleri veya bunları çağrıştıracak alâmetleri kıyafet, takı ve aksesuar olarak taşınamaz.
(3) Tütün ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmalara ait araçlarda bu ürünlere ilişkin markaların tanınmasını sağlayacak bir uygulamaya gidilemez.
(4) Firmalar her ne amaçla olursa olsun üretilen ve pazarlaması yapılan tütün ürünlerini bayilere veya tüketicilere, teşvik, hediye, eşantiyon, promosyon, bedelsiz veya yardım olarak dağıtamazlar.
(5) Her ne amaçla olursa olsun, tütün ürünlerinin isim, logo veya amblemleri kullanılarak bildirim yapılamaz, basın-yayın organlarına ilân verilemez.
(6) Televizyonda yayınlanan programlarda, filmlerde, dizilerde, müzik kliplerinde, reklam ve tanıtım filmlerinde tütün ürünleri kullanılamaz, görüntülerine yer verilemez.
(7) Sağlık, eğitim ve öğretim, kültür ve spor hizmeti verilen yerlerde tütün ürünlerinin satışı yapılamaz.
(8) Tütün ürünleri onsekiz yaşını doldurmamış kişilere satılamaz ve tüketimlerine sunulamaz.
(9) Onsekiz yaşını doldurmamış kişiler, tütün ürünü işletmelerinde, pazarlanmasında ve satışında istihdam edilemez.
(10) Tütün ürünleri, paket açılarak adet şeklinde veya daha küçük paketlere bölünerek satılamaz.
(11) Tütün ürünleri, yetkili satıcı olan yerlerin dışında; otomatik makinelerle, telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarla satılamaz ve satış amacıyla kargo yoluyla taşınamaz.
(12) Tütün ürünleriyle ilgili izmarit, paket, ağızlık, kağıt ve benzeri atıklar çevreye atılamaz.
(13) Tütün ürünleri, onsekiz yaşını doldurmamış kişilerin doğrudan ulaşacağı ve işletme dışından görülecek şekilde satışa arz edilemez. Tütün ürünleri satış belgesi olmaksızın ve satış belgesinde
belirtilen yerin dışında satışa sunulamaz.
(14) Her türlü sakız, şeker, çerez, oyuncak, kıyafet, takı, aksesuar ve benzeri ürünler tütün ürünlerine benzeyecek veya markasını çağrıştıracak şekilde üretilemez, dağıtılamaz ve satılamaz."
MADDE 5 - 4207 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Kontrolün sağlanması
MADDE 4 - (1) Tütün ürünlerinin içilmesinin yasaklandığı yerlerde, yasal düzenleme ve buna uymamanın cezai sonuçlarını belirten uyarılar; salonlarda asgari on santimetrelik puntolarla,
toplu taşım araçlarında üç santimetrelik puntolarla herkes tarafından görülebilir yerlere asılır. Ayrıca, tütün ürünlerinin tüketilmesine tahsis edilen alanlarda tütün ürünleri kullanımının tehlikelerini
anlatan sağlık uyarıları herkes tarafından görülebilir yerlere asılır.

(2) Tütün ürünlerinin satışının serbest olduğu yerlere en az beş santimetrelik puntolarla, beyaz zemin üzerine büyük harfler ve siyah yazı rengi ile, "Yasal Uyarı: 18 yaşını doldurmayanlara sigara ve diğer tütün ürünleri satılamaz; satanlar hakkında yasal işlem yapılır." ibaresi yazılarak, rahatlıkla görülebilen ve okunabilen yerlere asılır.
(3) Türkiye'de üretilen veya ithal edilen tütün ürünleri paketlerinin üzerine, en geniş iki yüzünden, bir yüzüne toplam alanın yüzde kırkından, diğer yüzüne yüzde otuzundan az olmamak üzere özel
çerçeve içinde tütün ürünlerinin zararlarını belirten Türkçe yazılı uyarılar veya mesajlar konulur. Bu uyarı yazılarının aynı şekilde, birden fazla paketi bir arada bulunduran tütün ürünleri kutuları
üzerine de yazılması zorunludur. Uyarı mesajları resim, şekil veya grafik biçimlerinde de olabilir. Uyarı mesajlarını taşımayan tütün ürünleri ithal edilemez veya satışa çıkarılamaz.
(4) Tütün ürünlerinin paketlerinde ve etiketlerinde, bu ürünlerin özellikleri, sağlığa etkileri, tehlikeleri veya emisyonları ile ilgili yanlış ve eksik bilgi verilemez, aldatıcı tanımlama, marka, renk, figür veya işaret kullanılamaz.
(5) Bu Kanunda sözü edilen yasal uyarı yazıları, resim, şekil veya grafik mesajlarıyla ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir. Bu yönetmelik Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Tütün, Tütün
Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından çıkarılır.
(6) Tütün ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firmalar, ürün, üretim, pazarlama ve diğer aktiviteleri ile ilgili her türlü bilgiyi istenildiği takdirde onbeş gün içerisinde Sağlık Bakanlığına ve Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumuna vermek zorundadır.
(7) Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu ile ulusal, bölgesel ve yerel yayın yapan özel televizyon kuruluşları ve radyolar, ayda en az doksan dakika tütün ürünleri ve sağlığa zararlı diğer
alışkanlıkların zararları konusunda uyarıcı, eğitici mahiyette yayınlar yapmak zorundadır. Bu yayınlar, asgari otuz dakikası 17:00- 22:00 saatleri arasında olmak üzere 08:00-22:00 saatleri arasında
yapılır ve yayınların kopyaları her ay düzenli olarak Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna teslim edilir. Bu saatler dışında yapılan yayınlar, aylık doksan dakikalık süreye dahil edilmez. Bu süreler, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından denetlenir. Bu programlar, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme
Kurumu, bilimsel kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri tarafından hazırlanır veya hazırlattırılır. Hazırlanan programlar, Sağlık Bakanlığının olumlu görüşü alındıktan sonra Radyo ve Televizyon Üst
Kurulu tarafından yayınlanması sağlanır.
(8) Tütün ürünleri tüketiminin ve tütün dumanına maruz kalmanın oluşturduğu sağlık riskleri konusunda çocukları ve gençleri bilinçlendirmek üzere ilgili kuruluşlar ve sivil toplum örgütlerinin
görüşleri alınarak Millî Eğitim Bakanlığı tarafından bir müfredat hazırlanır.
(9) Tütün ürünleri alışkanlığının bırakılmasını özendirici programlar ve tütün bağımlılığının ilaç ile tedavisinin ulaşılabilir olması için gerekli çalışmalar Sağlık Bakanlığı tarafından yapılır.
(10) Bu maddenin yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkralarında yer alan programların finansmanına yönelik olarak her yıl Millî Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı bütçesine yeterli ödenek konulur.
(11) 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendinde belirtilen ilan ve reklam giderleri gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider olarak gösterilemez."

MADDE 6 - 4207 sayılı Kanunun 5 inci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Ceza hükümleri

MADDE 5 - (1) Bu Kanunun 2 nci maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarında belirtilen alanlarda tütün ürünleri tüketenler ile 3 üncü maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler, 30/3/2005
tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 39 uncu maddesi hükümlerine göre; 3 üncü maddenin onikinci fıkrasına aykırı hareket edenler Kabahatler Kanununun 41 inci maddesi hükümlerine göre
cezalandırılır.
(2) 2 nci maddenin (a) bendi hariç birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen yasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen
işletme sorumluları, işletme iznini veren kurum yetkilileri tarafından önce yazılı olarak uyarılır. Bu uyarı yazısı, ilgili işletme sorumlusuna tebliğ edilir. Bu uyarıya rağmen, verilen sürede
yükümlülüklerini yerine getirmeyenler, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında mahalli mülki amir tarafından beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî
para cezası ile cezalandırılır.
(3) 3 üncü maddenin birinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve onbirinci fıkralarındaki yasakların her birine aykırı hareket edenler, ellibin Türk Lirasından ikiyüzellibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu cezaya karar vermeye Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası düzenleme Kurulu yetkilidir.
(4) 3 üncü maddenin altıncı fıkrasındaki yasağın görsel yayın yoluyla ihlal edilmesi halinde; yerel yayın yapan kuruluşlar, bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar, bölgesel yayın yapan kuruluşlar, beşbin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar, ulusal yayın yapan kuruluşlar, ellibin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu cezaya karar vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yetkilidir.
(5) 3 üncü maddenin yedinci fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında genel kolluk tarafından bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır.
(6) 3 üncü maddenin sekizinci fıkrasındaki yasaklara aykırı hareket edenler, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun "Sağlık için tehlikeli madde temini" başlıklı 194 üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılır.
(7) 3 üncü maddenin dokuzuncu fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, mahalli mülki amir tarafından her bir kişiyle ilgili olarak bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır.
(8) 3 üncü maddenin onuncu fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, belediye zabıtası tarafından ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır. Belediye sınırları dışında bu yetki
genel kolluk tarafından kullanılır.
(9) 3 üncü maddenin onüçüncü fıkrasındaki yasaklara aykırı hareket edenler, mahalli mülki amir tarafından bin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Tütün
ürünlerinin satış belgesiz olarak satışının yapıldığı veya satışa hazır tutulduğu yerlerdeki tütün ürünlerine el konulur ve nereden temin edildiğine dair belge ibraz edilememesi halinde, mahallî mülkî
amir tarafından bunların mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.
(10) 3 üncü maddenin ondördüncü fıkrasındaki ürünleri üretenler, belediye sınırları içinde belediye encümeni, belediye sınırları dışında mahalli mülki amir tarafından yirmibin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır.
(11) 4 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki yükümlülüklerin her birine aykırı hareket edenler, mahallî mülkî amir tarafından bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır.

(12) 4 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarındaki yükümlülüklerin her birine aykırı hareket eden üretici firmalar, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından bu yükümlülüklere aykırı olarak piyasaya sürülen malların piyasa değeri kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, verilecek idarî para cezasının miktarı ikiyüzellibin Türk Lirasından
az olamaz.
(13) 4 üncü maddenin altıncı fıkrasındaki yükümlülüğe aykırı hareket eden firmalar Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından ellibin Türk Lirasından yüzbin
Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır.
(14) 4 üncü maddenin yedinci fıkrasındaki yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi halinde; yerel yayın yapan televizyon kuruluşları bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar, bölgesel yayın yapan televizyon kuruluşları beşbin Türk Lirasından onbin Türk Lirasına kadar, ulusal yayın yapan televizyon kuruluşları ellibin Türk Lirasından ikiyüzellibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu cezalar, radyo yayını yapan kuruluşlar hakkında ondabir oranında uygulanır. Bu cezaya karar vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yetkilidir.

(15) Bu Kanunla kendilerine yüklenen görevleri yerine getirmeyen memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, ceza hukuku sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan
disiplin hükümleri uygulanır."
MADDE 7 - 4207 sayılı Kanunun 7 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Mülkiyetin kamuya geçirilmesi

MADDE 7 - (1) Bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkralarındaki yasakların konusunu oluşturan her türlü eşya ile 4 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarının konusunu oluşturan tütün ürünlerinin mülkiyetinin kamuya geçirilmesine mahallî mülkî amir tarafından karar verilir."
MADDE 8 - 4207 sayılı Kanunun 8 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 9 - 4207 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
"GEÇİCİ MADDE 3 - (1) Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde çıkarılır."
MADDE 10 - Bu Kanunun; 3 üncü maddesi ile değiştirilen 4207 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi hükmü yayımı tarihinden 18 ay, diğer hükümleri ise yayımı tarihinden 4 ay
sonra yürürlüğe girer.
MADDE 11 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

Tablo: Sigara içen öğrencilerin özellikleri

Özellikler

Sigara içme zamanı